Ockhamen labana: Ala Tutatis

alatutatis1

Inaki Irazabalbeitia.(Galde 05, udaberria/2014). Horrelaxe ei zioten Galiako mutur batean omen zegoen herrixka mendera ezineko herritar suharrek. Gauza bakar bati zioten izua, Abrarakurzix buruzagiak bereziki, zerua beraien buruaren gainera jausteari. Arrazoirik ez zaie falta kezka hori izateko. Galdetu bestela duela 65 milioi urte gure planeta urdinaren azalean bizirauteko borroka latzean zenbiltzan bizidunei, dinosauruei tartean. Hantxe akabatu ziren ‘ala Tutatis’ esateko betarik ere izan gabe, zerutik erori zitzaien arroka puska bat medio.

Denboran horren urrun ez dugu joan behar leherketa kosmikoen berri izateko. Duela urte bete pasa, Errusiako Txeliabinks hiritik gertu 17 m-ko diametroa zuen meteorito puska batek kalte ekonomiko handiak eragin zituen.

Espaziotik datozen harriak, handiagoak ala txikiagoak, etenik gabe ari dira Lurraren atmosferan barneratzen. Gure planetan ferietako tiro-barraketan egon ohi diren bolatxo horien moduko bat dela esan daiteke. Haietan bezala, tiro gehienek huts egiten dute, bola ukitzen ez dutelako. Aste­roide gehienak ere kale egiten dute gure planetaren gainazala inpaktatzearen lantegi horretan, atmosferan erretzen baitira, leonidak izenez ezagutzen diren izar uxoak legez. Gutxi batzuk, alabaina, lurrazaleraino ailegatzen dira eta kalte itzelak eragin ditzakete.

Joan den otsailean horietako hiru bisitari pasa zitzaizkigun gertutik. Ilargiaren orbita baino distantzia txikiagora pasa ziren 10-30 m bitarteko erradioa zuten harritzarrek. Kilometroetan distantzia handia da, baina huskeria espacio distantzien testuinguruan. Ez zegoen arriskurik jo gintzaten. Urtean zehar 25 bat bider gertatzen dira horrelakoak. Ez da harritzekoa kontuan hartzen badugu, milioi batetik gora asteroidek gurutzatzen dutela Lurraren orbita.

Aukerak ez dira handiak zerura gure gainean eror dadin, beraz ez dugu Abrarakurzixek bezala ezkutuaren azpian ezkutuka ibili behar. Alabaina, ez gaude libre asteroideren batek Lurreko hiri handietako bat jotzea; nahikoa zen Txeliabisnkekoak gradu-hamarren apur batzuetan ibilbidea aldatzea. Hondamendia eraso nuklearrarena baino handiagoa izango zatekeen.

Joak izateko aukera asteroidearen tamainarekiko alderantziz proportzionala da; zenbat eta handiago orduan eta aukera gutxiago. Zientzialariak kalkulatu dutenez, 100 m-ko diametroko asteroide batek lurrazala jotzeko aukera 5.200 urtean behin jazotzen da. Norbera lasaia ibiltzeko moduko denbora-epea, baina giza zibilizazioak erreparatzeko modukoa.

Ba al dago ebitatzerik? Lehenik detektatu egin behar dira. NASAk eta beste erakunde batzuk lan horretan dihardute atzen hamarkadetan. Honez gero, Lurraren orbita zeharkatzen duten 10.500etik gora objektu detektatu eta katalogatu dituzte. Harri puska alderrai handiak lokalizatuta daude eta horietako batek berak ere ez du Lurrarekin talka egiteko ibilbiderik; etorkizun geologikoki laburrean behintzat. Deep Impact edo Armageddon filmeetako moduko balentriez ahantz gaitezke.

Asteroide txikiek sortzen dute arazorik handiena, hots, leherketa nuklear baten moduko triskantzak sor dezaketen horiek. Ailegatu baino bizpahiru egun lehenago detektatzen diren horiek dira arriskutsuak. Zientziala­riak horien arriskua nola saihestu ari dira. Bi aukera nagusi lantzen dihardute. Asteroidea desegin daiteke, kohetez bidalitako bonba nuklear batez esaterako, txiki-txiki eginez, hondarrak atmosferan erreko direlarik. Asteroidearen hondarrekin batera arma nuklearraren hondakin erradiaktiboak jausiko lirateke eta horrek kezkarako motiboa ematen du. Beste aukera bat da asteroidearen ibilbidea aldaraztea lurra jo ez dezan. Hori ere kohete bidezko inpaktuz lor liteke. Inpaktu itzela, hala ere.

Ez nau arazoak gehiegi kezkatzen, egia esan. Zerua buru gainean erori behar bazaigu, erori egingo zaigu! Bien bitar tean, kontsola gaitezen pentsatuz Ilargia talka itzel horietako baten ondorioz kreatu zela eta hari esker, besteak beste, planeta hau gerok bakarrik, inoren edo ezeren laguntzarik gabe, suntsitzeko parada eman digula eboluzioak.

abraracourcix

Categorized | Cultura, Miradas

Protagonistas

Tomás Arrieta
Maixabel Lasa
Carlos Berzosa
Esteban Beltrán
Lurdes Imaz
Garbiñe Biurrun
Javier Moreno Luzón
Koldo Martinez
Tomás García Azcárate
Lourdes Oñederra
Mikel Reparaz
Virginijus Sinkevicius
Laia Serra
Gerardo Pisarello
Daniel Raventos
Daniel Innerarity
Yayo Herrero
María Eugenia Rodríguez Palop
Carlos Juárez
Helena Taberna
Pablo J. Martínez Osés
Koldo Unceta
Xabier Aierdi
Aitzpea Goenaga
Javier de Lucas
Ander Bergara
Garbiñe Biurrun
Pedro Santisteve
Marina Garcés
Carod Rovira
María Silvestre
Joao Pedro Stédile
Enrique Villareal "El Drogas"
José Luis Rodríguez García
Adela Asúa
Xabier Rubert de Ventós
Catarina Martins
Iñaki Gabilondo
Alberto Acosta
Victoria Camps
Lluís Torrens
Mario Rodríguez Vargas
Mikel Aizpuru
Marta Macho Stadler
Ramón Sáez Valcárcel
Frédéric Lordon
Xabier Vence
Carmen Gisasola
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Joaquim Bosch
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Irene Singer, Argentina
Sebastião Salgado
Txema García
Fotografía de José Horna
"Lemoniz", Mikel Alonso
Bonill, Ecuador
"Homenage a Marcel Proust" Marisa Gutierrez Cabriada
“LIKE”. Eduardo Nave
“JAZZ for TWO”, José Horna
"El origen del mundo" José Blanco
La larga espera
Shushi (República del Alto Karabakh —Artsakh—, 08/10/2020)
Eugenia Nobati, Argentina
“JAZZ for TWO”, José Horna
Sebastião Salgado
Cientificos-Volcán
La Palma 2021
Fotografía de José Horna
Inmigrantes rescatados por salvamento marítimo
Abrazo. Luna a Abdou
Playa del Tarajal, Ceuta
Porteadoras
“LIKE”. Eduardo Nave
Sebastião Salgado
Txema García
"Mujeres del Karakorum", Mikel Alonso
"Mujeres del Karakorum", Mikel Alonso
Sueños Rotos
República del Alto Karabakh —Artsakh—, 06/10/2020
"El instante decisivo" Iñaki Andrés
Encaramado a la valla de Ceuta
Antonio Sempere
"Homenaje a Federico García Lorca" Marisa Gutierrez Cabriada
Alfredo Sabat, Argentina
Canción de París
Jose Horna.
"El instante decisivo" Iñaki Andrés
Txema García
Txema García
Sebastião Salgado
Debekatutako armak
Shushi (Karabakh Garaiko errepublika —Artsakh—, 2020/19/08).
"El mal del país" José Blanco
Metro de París
Jose Horna.
Refugiados sirios: Mujer cocinando
Zutik dirauena
Shushi (Karabakh Garaiko errepublika —Artsakh—, 2020/10/08)
Txema García

Autores