Ibiltari baten egunkaritik: Haurrak ikas zazue

 

(Galde 21, 2018/udaberria). Lourdes Oñederra.
Haurrak ikas zazue euskaraz mintzatzen, ongi pilotan eta hobeki dantzatzen… aire tun txikitun aire tun laire!, abesten genuen 60. hamarkadan Donostiako ikastola klandestino batean, Francoren diktadurapeko ikastola haietako batean. «Hobeki» beharrean «oneski» omen da, baina orduan Agur Xuberoa ere erdizka ulertzen genuen. Garbi zegoena zen, euskaraz hitz egitearekin batera, beste zenbait eginbehar zetozela: pilotan ondo egin beharra eta dantzan ere beste horrenbeste. Tira, oinarrizko etnikotasuna gora-behera, iruditzen zait ez zela hainbesterako, are aintzat hartuta diktaduraren aurkako erresistentzian genbiltzala. Azken batean kirola eta dantza ziren eta, nahiz eta kanta asmatu zuenaren buruan ez zen ziurrenik rock-and-rolla izango dantza hori, ba… nahiko ludikoa zen euskararekin zetorkiguna garai latz haietan (orain, letra irakurtzean, estutu zait mezua orduko umeak ulertzen ez zuen eran: dantzak zintzoa behar zuen, «honestoa»).

Kontua da euskararekin beste zerbait ere bazetorrela. Beldur naiz oraindik horrek berdin segitzen ote duen, Franco aspaldi hilda eta euskarak laguntza handiak dituen Euskadiko eremuotan ere. Gainera, orain ere euskararen paketean datorrena ez da ludikoa bakarrik. Adibidez, gabonetan gizarte sareetan ibili zen mezu bat dut gogoan. Gonbidatzen zuen mezu hark gauza asko euskaraz egitera, zerrenda oso luzea zen: bizi, gozatu, maitemindu, eta abar, eta abar. Besteak beste, zerrenda horretan agertzen zen, «abertzaletu». Abertzaletu? Euskaraz bizitzeko abertzaletu?

Sinplekeria da abertzaletasunik gabe euskaltzaletasunik ez dela esatea, baina askok sinesten duten zerbait da. Euskaltzale guztiak ez gara abertzale, baina hain gutxi nabaritzen da… Egin dezagun beraz, minutu batzuetan, sinplekeria egiatzat emateko ariketa. Kiribil gaiztoa: abertzaletasunik gabe euskaltzaletasunik ez bada, nola egin euskara erakargarri, desiragarri, baliozko abertzale ez direnenentzat? Euskara abertzaletasunarekin lotzean, arrazoia ematen zaie euskara abertzaleena eta abertzaleentzat dela esaten duten euskaragabeei. Hor konpon? Badakigu, ordea, hizkuntza, salbatuko bada, hedatu egin behar dela, erabiltzaile gehiago eta erabilera ugariagoak behar dituela. Abertzaleak ez dira aski.

Zer egin orduan? Denok abertzale bihurtu eta, horrela, bide batez eta prezio beragatik denok euskaltzaletu? Nola abertzaletzen da abertzale ez dena? Oker dagoela ulertaraziz? Zer nahi dugu, nolakoa irudikatzen dugu euskaraz hitz egingo duen gizarte ideal hori? Denok abertzale? Denok musika berarekin dantzan? Nik nahiago musika hori gustuko ez duena barruan egotea, dantza egiten ez badu ere. Gauzak dauden bezala, abertzale ez dena uxatzea edo izkutaraztea hanka sartze handia iruditzen zait, kaltegarri etorkizun linguistiko zein politikorako.

Gero eta ugariago den hizkuntza eta identitateari buruzko bibliografian «collective identity» bezalako esamoldeak aurkitzean, lehenengoaren eduki plurala bigarrenaren singularrean josita, ezinegona sumatzen dut, beldurraren antzeko ezinegon ilun bat.

Abertzale ez direnak abertzaletzeko moduez egin dudan galderari erantzungo lioke, agian, garai bertsuan sareetan ibili zen beste mezu batek. Mezu horrek erdi gaztelaniaz erdi ingelesez euskararen terminologia esentzialista bat aztertzen zuen sasi-etimologikoki, hizkuntzaren edertasuna saldu nahian, honelakoen zerrenda luze batean: En euskera no decimos «enamorado», decimos «maiteminduta «que se traduce más o menos como «herido por el amor», and I think that is beautiful. Alegia, fundamentalista etimologizaleek beti egiten duten jatorriaren eta esanahiaren arteko nahaste ez zientifikoa baliatzen zen hizkuntza berezi eta ederra saltzeko.

Begira, emakume bezala ez dut izan nahi inspiratzaile, musa, bereziki sentibera, bereziki argia, bereziki abila, bereziki ezer ez. Pertsona izan nahi dut, besteren arteko bat, besteak bezalakoxea askatasun, eskubide eta tratuetan.

Era berean ez dut hitz egin nahi besteak baino politagoa, besteak baino goxoagoa besteak baino zaharragoa, besteak baino…, hizkuntza bat baizik, normala, osasuntsua, besteak bezalakoxea, ideologia batekoek eta bestekoek erabil dezaketena berdin.

Categorized | Miradas

Protagonistas

Maixabel Lasa
Carlos Berzosa
Esteban Beltrán
Lurdes Imaz
Garbiñe Biurrun
Javier Moreno Luzón
Koldo Martinez
Tomás García Azcárate
Lourdes Oñederra
Mikel Reparaz
Virginijus Sinkevicius
Laia Serra
Gerardo Pisarello
Daniel Raventos
Daniel Innerarity
Yayo Herrero
María Eugenia Rodríguez Palop
Carlos Juárez
Helena Taberna
Pablo J. Martínez Osés
Koldo Unceta
Xabier Aierdi
Aitzpea Goenaga
Javier de Lucas
Ander Bergara
Garbiñe Biurrun
Pedro Santisteve
Marina Garcés
Carod Rovira
María Silvestre
Joao Pedro Stédile
Enrique Villareal "El Drogas"
José Luis Rodríguez García
Adela Asúa
Xabier Rubert de Ventós
Catarina Martins
Iñaki Gabilondo
Alberto Acosta
Victoria Camps
Lluís Torrens
Mario Rodríguez Vargas
Mikel Aizpuru
Marta Macho Stadler
Ramón Sáez Valcárcel
Frédéric Lordon
Xabier Vence
Carmen Gisasola
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Joaquim Bosch
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Maixabel Lasa
Esteban Beltrán
Lurdes Imaz
Garbiñe Biurrun
Javier Moreno Luzón
Koldo Martinez
Tomás García Azcárate
Lourdes Oñederra
Mikel Reparaz
Virginijus Sinkevicius
Laia Serra
Gerardo Pisarello
Daniel Raventos
Daniel Innerarity
Yayo Herrero
María Eugenia Rodríguez Palop
Carlos Juárez
Helena Taberna
Pablo J. Martínez Osés
Koldo Unceta
Xabier Aierdi
Aitzpea Goenaga
Javier de Lucas
Ander Bergara
Garbiñe Biurrun
Pedro Santisteve
Marina Garcés
Carod Rovira
María Silvestre
Joao Pedro Stédile
Enrique Villareal "El Drogas"
José Luis Rodríguez García
Adela Asúa
Xabier Rubert de Ventós
Catarina Martins
Iñaki Gabilondo
Alberto Acosta
Victoria Camps
Lluís Torrens
Mario Rodríguez Vargas
Mikel Aizpuru
Marta Macho Stadler
Ramón Sáez Valcárcel
Frédéric Lordon
Xabier Vence
Carmen Gisasola
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Joaquim Bosch
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Esteban Beltrán
Lurdes Imaz
Garbiñe Biurrun
Javier Moreno Luzón
Koldo Martinez
Tomás García Azcárate
Lourdes Oñederra
Mikel Reparaz
Virginijus Sinkevicius
Laia Serra
Gerardo Pisarello
Daniel Raventos
Daniel Innerarity
Yayo Herrero
María Eugenia Rodríguez Palop
Carlos Juárez
Helena Taberna
Pablo J. Martínez Osés
Koldo Unceta
Xabier Aierdi
Aitzpea Goenaga
Javier de Lucas
Ander Bergara
Garbiñe Biurrun
Pedro Santisteve
Marina Garcés
Carod Rovira
María Silvestre
Joao Pedro Stédile
Enrique Villareal "El Drogas"
José Luis Rodríguez García
Adela Asúa
Xabier Rubert de Ventós
Catarina Martins
Iñaki Gabilondo
Alberto Acosta
Victoria Camps
Lluís Torrens
Mario Rodríguez Vargas
Mikel Aizpuru
Marta Macho Stadler
Ramón Sáez Valcárcel
Frédéric Lordon
Xabier Vence
Carmen Gisasola
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Joaquim Bosch
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Porteadoras
Txema García
“JAZZ for TWO”, José Horna
Alfredo Sabat, Argentina
Encaramado a la valla de Ceuta
Antonio Sempere
“LIKE”. Eduardo Nave
"El mal del país" José Blanco
Canción de París
Jose Horna.
Txema García
La larga espera
Shushi (República del Alto Karabakh —Artsakh—, 08/10/2020)
Sebastião Salgado
"Lemoniz", Mikel Alonso
"Mujeres del Karakorum", Mikel Alonso
Txema García
“JAZZ for TWO”, José Horna
Sebastião Salgado
"El origen del mundo" José Blanco
"Mujeres del Karakorum", Mikel Alonso
Abrazo. Luna a Abdou
Playa del Tarajal, Ceuta
Bonill, Ecuador
Inmigrantes rescatados por salvamento marítimo
Fotografía de José Horna
Debekatutako armak
Shushi (Karabakh Garaiko errepublika —Artsakh—, 2020/19/08).
Cientificos-Volcán
La Palma 2021
Irene Singer, Argentina
"El instante decisivo" Iñaki Andrés
Txema García
Sebastião Salgado
Zutik dirauena
Shushi (Karabakh Garaiko errepublika —Artsakh—, 2020/10/08)
Refugiados sirios: Mujer cocinando
"El instante decisivo" Iñaki Andrés
Fotografía de José Horna
"Homenaje a Federico García Lorca" Marisa Gutierrez Cabriada
Sueños Rotos
República del Alto Karabakh —Artsakh—, 06/10/2020
Metro de París
Jose Horna.
Sebastião Salgado
Eugenia Nobati, Argentina
"Homenage a Marcel Proust" Marisa Gutierrez Cabriada
Txema García
“LIKE”. Eduardo Nave

Autores