OCKHAMEN LABANA: Gizakion jatorria nahastuz doanean

(Galde 18, udaberria/2017). Inaki Irazabalbeitia. Egia esan gizakion jatorriaren eta eboluzioaren gaiak beti eman izan du sestrarako eta sesiorako tartea eta ez bakarrik Piltdowngo gizakiaren maularengatik edo neandertalen gaitasun kognitiboari buruzko kalapita ezagunarengatik. Gizakion eboluzioaren arbolaren adartza nola antolatu izan da beti eztabaidarako gai kutunetako bat antropologoen artean. Orain hizpidea emango dit, uhertuz baitoaz gure iturriak datuak pilatu ahala.

Neandertalei buruz jardun genuen aurreko batean. Berriz jarduteko parada izan nezakeen. Urtearen hasieran Sapiens aldizkarian argitaratutako artikulu batek sua piztu du antropologoen artean izan ere neandertalen sua egiteko gaitasuna kolokan ipintzen baitu. Alabaina, Elhuyar aldizkariaren ekaineko alean dotore azaltzen dute auziaren muina eta hara jotzea iradokitzen dizuet: http://aldizkaria.elhuyar.eus/erreportajeak/eta-neandertalek-sua-piztu-zuten/

Gorago aipatu dudan uhertasuna bi iturburuetatik dator.

Tresnak lantzeko gaitasuna beti jarri da gizakion leinuaren agerpena ezartzeko mugarri moduan, trebezia mental bereziak eskatzen dituelako. Txinpantzeek eta beste tximino batzuek baliatzen dituzte tresnak jatena lortzeko esaterako, baina ez dituzte beraiek lantzen naturak emanikoa baliatzen dute. Hortik mugarri izatea tresnak propio lantzea. Homo habilisak, gure generoko lehenak, garatu zuela trebezia hori izan da giza eboluzioaren ikuspegi tradizionala. Orain arte aurkitutako harrizko tresna zaharrenak duela 2,6 milioi urtekoak ziren. Bat zetozen Homo habilisaren fosil-erregistroarekin. Alabaina, 2015ean Etiopian eginiko aurkikuntza batek zalantzan ipini du ikuspegi hori. Izan ere, 3,3 milioi urte dituzten harrizko tresnak topatu dira. Zeinek egin zituen? Oraindik ezagutzen ez dugu homo generoko espezieren batek edo Australopithecusen batek edo besteren batek? Erantzunik ez dago oraindik, gardentasuna ekarri ordez, uhertasuna ekarri dute datuek.

Are gehiago, tresnak topatu diren tokiko lurzoruaren analisiak zientzialariak lagundu ditu sumatzen nolakoa ei zen garai hartako paisaia. Ustekabea, sabana ez eta baso bakanak eta sastrakak zituen inguruan iradokitzen dute lurzoruan topatutako karbono-isotopoek. Orain arte, uste zen belarrezko sabanan garatu zela gizakia eta tresnak hilotzak sarraskitzeko usatzen zituztela. Aurkikuntzek iradokitzen dute tresnak fruitu lehorrak, tuberkuluak eta antzekoak mozteko usatu izan zirela. Uhertasun apur bat gehiago!

Marrakex ingurutik dator uhertasunaren beste osagaia. 1961ean Jebel Irhud mendigunean irekitako meategi batean giza garezur bat, hainbat hezur eta harrizko tresnak aurkitu zituzten. Hasiera batean neandertalen hezurrak zirela pentsatu zuten ikertzaileek. Alabaina, geroa Homo sapiens generokoa zirela ondorioztatu zuten, nahiz eta zenbait aspektuetan primitiboagoa ziruditen. Gerora, hipotesi hori berretsi zuten beste aztarna batzuk. Honaino deus berririk ez; ohikoa baita hezur fosil batzuen aurrean sailkatzeko dudak agertzea adituen artean. Kalapita zona berean berriki erauzitako aztarnak datatu direnean sortu da. Izan ere, azterketa hori egin duten zientzialarien aburuz, Jebel Irhudeko hezurrek 350.000 eta 280.000 mila urte artean dituzte. Homo sapiensen hezurrik zaharrenak lirateke. Orain arteko zaharrenak Etiopian aurkitu dira eta 160.000 eta 195.000 urte artekoak dira. Uste orokorra da Homo sapiensa garai hartan agertu zela Etiopian inguru horretan eta gerora zabaldu zela mundu osora. Jebel Irhudeko aurkikuntzek ustel bihur ditzakete uste horiek. Pentsa dezakezue horrek antropologoen artean piztu duen eztabaidaren tamaina!

Gardenak uherrak ordezkatuko du halako batean datu berriak medio edota horiek uherraren sakona handituko al dute?

Visited 1 times, 1 visit(s) today

Categorized | Cultura

Protagonistas

Juan Gutiérrez
Cristina Monge
Pedro Arrojo Agudo
Iñaki Gabilondo
Ana Valdivia
Dora María Téllez
Pedro Miguel Etxenike
Marta Cabezas
Tomás Arrieta
Maixabel Lasa
Carlos Berzosa
Esteban Beltrán
Lurdes Imaz
Garbiñe Biurrun
Javier Moreno Luzón
Koldo Martinez
Tomás García Azcárate
Lourdes Oñederra
Mikel Reparaz
Virginijus Sinkevicius
Laia Serra
Gerardo Pisarello
Daniel Raventos
Daniel Innerarity
Yayo Herrero
María Eugenia Rodríguez Palop
Carlos Juárez
Helena Taberna
Pablo J. Martínez Osés
Koldo Unceta
Xabier Aierdi
Aitzpea Goenaga
Javier de Lucas
Ander Bergara
Garbiñe Biurrun
Pedro Santisteve
Marina Garcés
Carod Rovira
María Silvestre
Joao Pedro Stédile
Enrique Villareal "El Drogas"
José Luis Rodríguez García
Adela Asúa
Xabier Rubert de Ventós
Catarina Martins
Iñaki Gabilondo
Alberto Acosta
Victoria Camps
Lluís Torrens
Mario Rodríguez Vargas
Mikel Aizpuru
Marta Macho Stadler
Ramón Sáez Valcárcel
Frédéric Lordon
Xabier Vence
Carmen Gisasola
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Joaquim Bosch
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
"Homenaje a Federico García Lorca" Marisa Gutierrez Cabriada
"Homenage a Marcel Proust" Marisa Gutierrez Cabriada
Fotografía de José Horna
Porteadoras
"Mujeres del Karakorum", Mikel Alonso
"El mal del país" José Blanco
“LIKE”. Eduardo Nave
Sebastião Salgado
"El instante decisivo" Iñaki Andrés
Irene Singer, Argentina
Txema García
"Lemoniz", Mikel Alonso
Fotografía de José Horna
Eugenia Nobati, Argentina
Debekatutako armak
Shushi (Karabakh Garaiko errepublika —Artsakh—, 2020/19/08).
Txema García
La larga espera
Shushi (República del Alto Karabakh —Artsakh—, 08/10/2020)
“JAZZ for TWO”, José Horna
Alfredo Sabat, Argentina
"El instante decisivo" Iñaki Andrés
Canción de París
Jose Horna.
Txema García
Abrazo. Luna a Abdou
Playa del Tarajal, Ceuta
“JAZZ for TWO”, José Horna
Cientificos-Volcán
La Palma 2021
Metro de París
Jose Horna.
Sebastião Salgado
Inmigrantes rescatados por salvamento marítimo
Sebastião Salgado
Bonill, Ecuador
Txema García
Sebastião Salgado
Sueños Rotos
República del Alto Karabakh —Artsakh—, 06/10/2020
"Mujeres del Karakorum", Mikel Alonso
Txema García
Encaramado a la valla de Ceuta
Antonio Sempere
“LIKE”. Eduardo Nave
Zutik dirauena
Shushi (Karabakh Garaiko errepublika —Artsakh—, 2020/10/08)
Refugiados sirios: Mujer cocinando
"El origen del mundo" José Blanco

Autores