Katalunia, IAAren eta immobilismoaren artean

 

(Galde 19, uda/2017). Enrique Bethencourt.
Ez dakit Miguel de Unamuno jaunak, Fuerteventurara erbesteratua izandako intelektual ospetsuak, orain dela ia mende bat Kataluniaren eta Espainiaren arteko harremanen inguruan egindako arrazoibide latza errepikatuko lukeen. Bertan adierazten zuen Espainiak «Katalunia galtzea» merezi zuela, Kubarekin gertatu bezala; eta Madrilgo prentsa egiten zuen erantzule, Karibeko uhartearekin egindako akats berdinak errepikatzeagatik, horrek «barrabilekin» pentsatzen zuela leporatuta.

Nolanahi ere, hainbeste denbora igarota, estatu-kolpe faxista batekin, gerra zibil batekin eta diktadura luzea eta iraingarria tartean, badirudi egoera ez dela nahikoa aldatu azken lau hamarkada demokratiko hauetan. Zerbait egin da gaizki. Eta ez da ikusten hori zuzentzeko aukerarik, ezta asmorik ere.

Horren adierazgarria egun hauetan ikus dezakegu; izan ere, katalanak ezberdintasun aberasgarriak errespetatzen dituen proiektu komunean, pluralean eta anitzean gelditzea askoz hobea dela konbentzitzen saiatu ordez, mespretxatu, iraindu eta mehatxatu egiten dituzte, baita Piqué selekziotik (gauza bera eskatzen al diete banderatxoaren aberkideek euren dirua Suitzan duten eta euren herrikideen ongizaterako euro bakar bat ere jartzen ez duten Espainiako hainbat kirolariri?) eta Barça Ligatik ateratzea ere. Lagunak betiko.

Eta, batez ere, Rajoyren Gobernuaren ekintza traketsak erreferendumaren aurrean: hauteskunde-materialaren konfiskazioa, inola ere egingo ez zenaren adierazpenak, goi-kargudunen atxiloketak, eta mundu osoko komunikabideetan islatutako eta Espainia marka oso gaizki uzten duen U-1eko polizia-errepresioa. Azkenean, hautestontziak, boto-txartelak, hauteskunde-mahaiak eta bi milioi hautesle baino gehiago izan ziren. Bai eta beharrezkoak ez diren makilakada ugari ere.

Egia da erreferenduma legez kanpokoa zela eta hainbat gabezia demokratiko aurkezten zituela; ez zela hori deitu behar Estatuarekin hitzarmena eta Kataluniako parlamentuaren eta gizartearen beharrezko babesa izan gabe. Eta, funtsean, bi milioi pertsona baino gehiagoren mobilizazio izugarria bihurtu zela, beldurra izan eta hainbat hautesleku itxi baziren ere.

Itxaropena. Hauteslekuak itxi ondoren hainbat lider politikok egindako adierazpenek ez dute itxaropenik ematen. Hasieran lotsati, Pedro Sánchezek «Puigdemontekin berehala negoziaketa hasteko» eskatu zion Rajoyri, egun, ezinezko metafisikoa badirudi ere; gainera, PSOEko idazkari nagusiari ez dio gehiegi laguntzen ausartago izaten bere alderdiaren zati baten oposizioa, horrek Susana Díaz buru duela. Adoretsu, Albert Rivera 155. artikulua lehenbailehen aplikatzeko eta autonomia airetik, itsasotik eta airetik indargabetzeko prest agertu zen, horrek Kataluniako herritarren gehiengoa haserretzea ekarriko badu ere.

Baina askoz larriagoa eta garrantzitsuagoa da Kataluniako eta Espainiako presidenteak diren protagonista nagusiengan ikusi ahal izan dugun jarrera.

Bat, Puigdemont; izan ere, jakinarazi zuen, hurrengo egunetan, Parlament-ak independentzia aldebakarra adierazi dezakeela, lege-esparrurik gabe, nazioarteko bermerik gabe, eta zenbat katalanek babesten duten ziur jakin gabe; hori baldintza guztiak betetzen dituen erreferendumak soilik konponduko luke, baina ez U-1eko mobilizazioak.

Bestea, Rajoy; horrek adierazi zuen hemen ez dela ezer gertatu, armada subiranista gatibu eta armagabe, armada nazionalak bere helburu guztiak lortu dituela: gerra amaitu da. Nire ohorea arriskuan dago, eta ez naiz hemendik mugituko. Hainbat urtez egiten aritu dena, egoera okertzen lagunduta.

Lidergoa. Independentziaren Adierazpen Aldebakarra (IAA) burugabea iruditzen zaigu baldintza hauetan. Ezin dugu arrazoitu, batzuk egiten duten bezala, hori agindu zutela kontsultan eta ondorio guztiekin aurrera egitea dela erremedio bakarra. Buru politikoek euren lidergoa gauzatu behar dute eta, agindutakoa betetzeko baldintzak ematen ez direnean, ez ezkutatu eta herritarrei egoera eta beste bide batzuk aztertzeko beharra argi azaldu. Agindutakoa betetzea amildegiaren ertzera eramateko ez da harro sentitzeko modukoa.

Bestalde, paralisia ere guztiz arduragabea iruditzen zait. Elkarrizketara eta negoziaketara itzultzen saiatzeko formulak artikulatu behar dira. Benetan politikaren bidera itzultzeko. Espazioak ireki behar dira, Konstituzioa ahuldu baino, hori sendotuko duten ezinbesteko aldaketa konstituzionaletarako; horiek XXI. mendeko bigarren hamarkada honen errealitatera eguneratuko dute. Egungo esparru autonomikoa gainditzen duen federalismoak jarrerak hurbiltzea ahalbidetu dezake, baita beltzaren gaineko zuriaren egungo dinamika hautsi ere: egungo estatusa edo independentzia.

Borrokaren ondoren, hainbat arrazoiren eta gertatutakoaren irakurketaren ondorioz, bi lehiakideek duten garaipen sentsazioak ez du, inola ere, egungo egoera gainditzen laguntzen.

Biak sendotuta atera dira euren publikoen aurrean. Puigdemontek eutsi egin dio egoerari, eta harian mantentzen da, Pdcat (hegemonikoa izandako CiUren oinordekoa) txikituko lukeen ERCren aurrean. Zoriontsu dago bere kontakizunaren garaipenarengatik eta hautestontziak konfiskatzeak eta poliziaren gehiegikeriek Espainiarentzako eragindako nazioarteko irudi negargarriarengatik. Seguruenik, independentziaren aldekoen kopurua handitu egin da, baita azken asteetako ekintzen ondoren, eta PPren gobernuak igandean egindako akatsekin burututa, erabakitzeko eskubidea defendatzen dutenen kopurua ere.

Rajoy eroso agertu da (halakoa da bera), espainolismoak (eta katalanofobiak) Estatuko gainontzeko lurraldeetan izandako hazkundearen aurrean, eta Katalunian bere alderdiak garrantzi gutxi duela eta izaten jarraituko duela jakinda, Euskadin bezala.Baina bere immobilismoak estatuan hogeita hamar diputatu gehiago eman diezazkiokela eta baldintza errazagoetan jarraitutasuna bermatuko diola jakinda, Gorteak disolbatzea eta behar baino lehenagoko hauteskunde orokorrak deitzea eskatuz gero.

Esaten eta egiten dutena ikusita, denek pentsatzen dute herritarren ongizatean soilik, eta ez interes pertsonaletan eta alderdikoietan, hauteskunde-kalkuluetan, ezta botere-borroketan ere.

Hain hondatuta dauden zume horiekin, oso zaila izango litzateke baterako saskia eraikitzea. Guztiz ezinezkoa izango dela dirudi. Politikaren porrotaren eta euren jarreren enkistamenduaren aurrean gaude, eta horrek ez du ezer onik iragartzen hurrengo denboraldirako. Gainera, horren ondorioak hainbat hamarkadaz islatuko dira Espainiaren eta Kataluniaren arteko harremanetan, Kataluniaren eta Espainiaren artean. Eta ez da politika-arazoa soilik, maitasun-, elkarrekiko estimu-, bizikidetza-arazoa baizik.

Atalak | Gizartea

“LIKE”. Eduardo Nave
www.eduardonave.com
“LIKE”. Eduardo Nave
www.eduardonave.com
Alfredo Sabat, Argentina
Bonill, Ecuador
Eugenia Nobati, Argentina
Irene Singer, Argentina
Txema García
Txema García
Txema García
Txema García
Txema García
Sebastião Salgado
Sebastião Salgado
Sebastião Salgado
Sebastião Salgado
"El instante decisivo" Iñaki Andrés
"El instante decisivo" Iñaki Andrés
"Homenage a Marcel Proust" Marisa Gutierrez Cabriada
"Homenaje a Federico García Lorca" Marisa Gutierrez Cabriada
"Mujeres del Karakorum", Mikel Alonso
"Mujeres del Karakorum", Mikel Alonso
“JAZZ for TWO”, José Horna
“JAZZ for TWO”, José Horna
"El origen del mundo" José Blanco
"El mal del país" José Blanco
Fotografía de José Horna
Fotografía de José Horna
"Lemoniz", Mikel Alonso

Egileak