Ibiltari baten egunkaritik: Okerrago litzateke bestela

 

Galde 31, 2021/negua. Lourdes Oñederra.

Juan Zubillagaren omenez, Zubi bihotzean, hasten dut urteko azken zutabe hau berak, duela hogei urte baino gehiago, gomendatu zidan El hombre anumérico. El analfabetismo numérico y sus consecuencias liburua gogoratuz. Izan ere, garai hauetako kezka eta gogoeta askori moldea emateko balio duen irakatsia dakarkigu liburu horrek, asko baitira gure pentsamendu ez-zenbakizkoa, “anumerikoa”, salatzen duten gauzak eguneroko bizitzan.

John Allen Paulos autoreak dio hitzaurrean zenbakizkotasuna (zenbakiekin eta probabilitateekin moldatzeko gaitasuna) areago galtzen dela ziurgabetasunen aurrean. Halakoetan ugaritzen diren sineskeriak, besterik gabeko batera-gertatzeakbalio magikozjanztea eta abarrakzenbakizkotasunik ezarekin lotuta daudela erakusten zaigu liburu horretan pausuz pausu, adibidez adibide.Numerikoki pentsatuko bagenu, terraplanismoak arrakasta gutxiago izango lukeela alegia.

Dena den, erraza da terraplanistez barre egitea. Ez da egongo aldizkari hau irakurtzen dutenen artean bakar bat lurra laua dela aldarrikatuko lukeenik. Apustu egingo nuke ezetz. Baina mutur horretara iritsi gabe, badira zenbakizkotasunik eza salatzen duten beste zenbait jokabide, beste zenbait aldarrikapen, esaterako estatistikak nola ulertzen diren edo, hobe, nola ez diren ulertzen eta nola horrek bide ematen dien manipulatzaileei. Gutxi dira konturatzen direnak ematen zaizkigun datu kopuru ugarienaurrean gehienak ez direla elkarrekin alderagarriak.

Probabilitateen kalkuluen oinarriak ez menperatzetik dator halaber egun maiztasun handia duen zerbaitek: zientzialarien aholku eta iragarpenetatik sortzen diren gure beldur handiegiak. Handitasun horretan ere azientifikoak diren beldurrak, bestalde: ematen du txertoak birusak berak baino gehiago ikaratzen duela jende asko.

Nago, dena den, pandemia honetan zenbatzen ez dakizkigun zenbakirik larrienak hildakoenak direla, eta gaixotutakoenak, eta horiek zaintzeko lehertzen ari diren sendagile, erizain, garbitzaile eta gainerako langileenak. Ahaztutzen zaigu horiekin zenbat eta zenbat diren nigarrak, hutsuneak, ingurukoen oinazeak. Lanik gabe geratu edo geratuko direnena ez da garrantzirik gabeko zenbakia.

Uste dut zenbaki horien balioaz benetan jabetuko bagina, bost axolako litzaigukeela Eguberriak nola ospatu, ospatzea bera ere… Ohartuko ginatekeela ez ospatzea baino okerrago litzatekeela (izango dela?) hildako eta gaixoen kopuruak bazkatzea. Baina ez, segi dezagun gure pentsamendu magikoarekin, begiak itxiaz mamutik ezkutatzeko, umetan bezala sinetsiz zerorrek ikusten ez baduzu ez zaituztela ikusten. Gainera, sinesten jarrita, nola txertoa badatorren, akabo arazoa!

Akabo arazoa? Zenbat txerto erosi dituzte herrialde aberatsek? Zer gertatuko da Afrikan edo Guatemalan? Berriz, errealitatea gordin ematen duten zenbakiak.

Babesteko bil gaitezen gure zilborraren ingurura jana dugun bitartean eta lotarako leku goxoa eta osasuna, eta kexa gaitezen maskararen deserosotasunagatik, esan dezagun ozen kokoteraino gaudela betaurrekoak lanbrotzen zaizkigulako. Ahaztu gure zorteaz, gure pribilegioez. Ahaztu bestela askoz okerrago litzatekeela, besterentzat, beste asko eta askorentzat, askoz okerrago dela eta, ziurrenik, are okerrago izango dela. Ahaztu eta, gure kalte txikiak puztuta, edan dezagun maskarak kenduta.

Atalak | Begiradak

Protagonistak

Tomás Arrieta
Maixabel Lasa
Carlos Berzosa
Esteban Beltrán
Lurdes Imaz
Garbiñe Biurrun
Javier Moreno Luzón
Koldo Martinez
Tomás García Azcárate
Lourdes Oñederra
Mikel Reparaz
Virginijus Sinkevicius
Laia Serra
Gerardo Pisarello
Daniel Raventos
Daniel Innerarity
Yayo Herrero
María Eugenia Rodríguez Palop
Carlos Juárez
Helena Taberna
Pablo J. Martínez Osés
Koldo Unceta
Xabier Aierdi
Aitzpea Goenaga
Javier de Lucas
Ander Bergara
Garbiñe Biurrun
Pedro Santisteve
Marina Garcés
Carod Rovira
María Silvestre
Joao Pedro Stédile
Enrique Villareal "El Drogas"
José Luis Rodríguez García
Adela Asúa
Xabier Rubert de Ventós
Catarina Martins
Iñaki Gabilondo
Alberto Acosta
Victoria Camps
Lluís Torrens
Mario Rodríguez Vargas
Mikel Aizpuru
Marta Macho Stadler
Ramón Sáez Valcárcel
Frédéric Lordon
Xabier Vence
Carmen Gisasola
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Joaquim Bosch
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Maixabel Lasa
Esteban Beltrán
Lurdes Imaz
Garbiñe Biurrun
Javier Moreno Luzón
Koldo Martinez
Tomás García Azcárate
Lourdes Oñederra
Mikel Reparaz
Virginijus Sinkevicius
Laia Serra
Gerardo Pisarello
Daniel Raventos
Daniel Innerarity
Yayo Herrero
María Eugenia Rodríguez Palop
Carlos Juárez
Helena Taberna
Pablo J. Martínez Osés
Koldo Unceta
Xabier Aierdi
Aitzpea Goenaga
Javier de Lucas
Ander Bergara
Garbiñe Biurrun
Pedro Santisteve
Marina Garcés
Carod Rovira
María Silvestre
Joao Pedro Stédile
Enrique Villareal "El Drogas"
José Luis Rodríguez García
Adela Asúa
Xabier Rubert de Ventós
Catarina Martins
Iñaki Gabilondo
Alberto Acosta
Victoria Camps
Lluís Torrens
Mario Rodríguez Vargas
Mikel Aizpuru
Marta Macho Stadler
Ramón Sáez Valcárcel
Frédéric Lordon
Xabier Vence
Carmen Gisasola
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Joaquim Bosch
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Esteban Beltrán
Lurdes Imaz
Garbiñe Biurrun
Javier Moreno Luzón
Koldo Martinez
Tomás García Azcárate
Lourdes Oñederra
Mikel Reparaz
Virginijus Sinkevicius
Laia Serra
Gerardo Pisarello
Daniel Raventos
Daniel Innerarity
Yayo Herrero
María Eugenia Rodríguez Palop
Carlos Juárez
Helena Taberna
Pablo J. Martínez Osés
Koldo Unceta
Xabier Aierdi
Aitzpea Goenaga
Javier de Lucas
Ander Bergara
Garbiñe Biurrun
Pedro Santisteve
Marina Garcés
Carod Rovira
María Silvestre
Joao Pedro Stédile
Enrique Villareal "El Drogas"
José Luis Rodríguez García
Adela Asúa
Xabier Rubert de Ventós
Catarina Martins
Iñaki Gabilondo
Alberto Acosta
Victoria Camps
Lluís Torrens
Mario Rodríguez Vargas
Mikel Aizpuru
Marta Macho Stadler
Ramón Sáez Valcárcel
Frédéric Lordon
Xabier Vence
Carmen Gisasola
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Joaquim Bosch
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Eugenia Nobati, Argentina
"El instante decisivo" Iñaki Andrés
Porteadoras
“LIKE”. Eduardo Nave
Fotografía de José Horna
"El mal del país" José Blanco
"Mujeres del Karakorum", Mikel Alonso
Irene Singer, Argentina
Sebastião Salgado
Txema García
Debekatutako armak
Shushi (Karabakh Garaiko errepublika —Artsakh—, 2020/19/08).
Metro de París
Jose Horna.
"Mujeres del Karakorum", Mikel Alonso
La larga espera
Shushi (República del Alto Karabakh —Artsakh—, 08/10/2020)
Txema García
Txema García
Txema García
Canción de París
Jose Horna.
Sueños Rotos
República del Alto Karabakh —Artsakh—, 06/10/2020
"Lemoniz", Mikel Alonso
"El instante decisivo" Iñaki Andrés
Zutik dirauena
Shushi (Karabakh Garaiko errepublika —Artsakh—, 2020/10/08)
Txema García
Inmigrantes rescatados por salvamento marítimo
“JAZZ for TWO”, José Horna
Refugiados sirios: Mujer cocinando
Sebastião Salgado
Abrazo. Luna a Abdou
Playa del Tarajal, Ceuta
“JAZZ for TWO”, José Horna
Cientificos-Volcán
La Palma 2021
"Homenage a Marcel Proust" Marisa Gutierrez Cabriada
Sebastião Salgado
Fotografía de José Horna
Bonill, Ecuador
Encaramado a la valla de Ceuta
Antonio Sempere
"Homenaje a Federico García Lorca" Marisa Gutierrez Cabriada
"El origen del mundo" José Blanco
Sebastião Salgado
Alfredo Sabat, Argentina
“LIKE”. Eduardo Nave

Egileak