Ibiltari baten egunkaritik: Euskararen alde ala gaztelaniaren kontra?

Lourdes Oñederra. (Galde 07, uda/2014). Bukatzear dagoen uda honetako ibilaldi batean leiho batean zegoen oihal bati erreparatu nion: «euskaraz bizi nahi dut». Zer esan nahi du hori jarri duenak? Alor guztietan euskaraz egiteko aukera izan nahi duela ala gaztelania desagertzea nahi duela.

Azken aldian nabarmen dira gaztelania agertzearen aurkako jarreren seinaleak. Nahiago ingelesez izendatu zerbait, gaztelanaiz baino. Ingelesak euskara estaliko ez balu bezala. Clusterak aipatzen ditugu eta Basque Culinary  Center edo Basque Center on Cognition bezalako izenak jartzen zaizkie erakundeei, euskara aldarrikatu gabe edo apalago aldarrikatuz, gaztelania zenean baino euskara estaltzen zuena.

Behin, aurkeztu berri zidaten batek azaldu zidan zergatik gaztelaniaz Lizarra herria «Estella» deitzen zen. Ezer esateko denborarik eman gabe, adierazi zidan haserre Estella izena «inposatu» zutenek ez zekitela euskaraz eta «izarra» hitzaren latinezko itzulpena eman zutela. Orduan ere, latinaren garaietan ere, ezjakinak inposatzen… Hor gelditu zen, ez zuen beste ezer pentsatu. Nahi zuena sinesten zuen. Euskararen biktimismoa. Betikoa, aspaldikoa. Horrela guri ere inposaketaren kontra inposatzea eta inposatzaileak gorrotatzea edo gutxienez mespretxatzea zilegi zaigu. Ez zen ohartu «Lizarra» «Estella» itzuli zutenek, euskara pixka bat behintzat ulertzen zutela, «izarra» zer zen bazekitela, gaizki analizatu zutela hitza, ziurrenik jendeak maizago hitz egiten duelako izarrez lizarrez baino. Gaztelaniaz ere gehiagoren hiztegian dago «estrella», «fresno» baino. Garbi dago ingeles pixka bat dakienak ere «star» hitza ezagutzen duela, baina askoz gutxiago izango dira «lizarra» ingelesez nola esaten den dakitenak.

PistolaLengua2

Susmoa dut ez direla gutxi gure artean euskara maite eta gaztelania mespretxatzen dutenak. Ikuspuntu kultural eta intelektual batetik beldurgarria bada ere, badira gaztelaniaz gaizki moldatzen direla harro aitortzen duten gazteak. Gure aitonamonen lotsa eragin zuena negargaria izan zen, baina oraingoen harrokeria ere horixe iruditzen zait, harrokeria, ezjakintasuna oin duen arlotekeria.

Gero beste kontu bat da euskararekin zer egiten den, zenbat erabiltzen den, zertarako erabiltzen den.

Uda honetan ikusi eta entzuna da halaber lehendik ere ezaguna genuenaren gertaldia: Hegoaldeko bikote bat Iparraldeko jatetxe batean bazkaltzen, gaztelaniaz euren artean. Zerbitzaria hurbiltzean, ordea, euskaraz hasten dira eta hari ere hala egiten diote, bizkaieraz, bizkaiera petopetoan. Besteak espainiera frantseskoloreztatuan erantzuten diete, ekialdeko euskaran uler dezaten pare bat aldiz alferrik saiatu ondoren.

Begirale batek atera lezakeen ondorioa da euskarak balio duela, besteak beste, zerbitzariekin hitz egiteko. Baita, Iparraldera joaten garenean aldarrikatzeko uler gaitzaten frantsesa erabili gabe. Hori bai, hango euskarara hurbiltzeko, guk, lan gutxi… Pastorala bera ere nahiago dugu Donostian ikusi Zuberoraino (haraino!) hurbildu baino urtean behin. Baina desbideratzen ari naiz… Ez guztiz halere, ematen baitu axola duena hizkuntzaren estandarte balioa dela batik bat, bestetik bereizten gaituen identifikatzaile balioa. Bestetik: beste hizkuntza horretatik eta beste hizkuntza horretako hiztunengandik, ahaztuta guk ere hizkuntza hori hitz egiten dugula eta ukatuz hemengoa dela aspalditik, ezkutatuz hori gure buruari, gure nortasunaren iruditik atereaz erabat.

Baina zer axola du horrek, azken batean funtzionatzen badu. Hau idaztean ez dakit oraindik zer gertatuko den Eskoziako erreferendumean, baina garbi dago independentziatik gu baino gertuago egoteko ez dutela eskoziarrek hizkuntza berezi bizi baten beharrik izan. Aski dute gaelikoaren balio sinbolikoarekin, estandarte balioarekin… Hori tristea da hizkuntzen (hizkuntza guztien) biziraupenaren aldeko argudioen bila gabiltzanontzat. Tirorik ere ez dute behar izan (eta hori pozgarria da gizaki ororen bizitza gainerako guztien aurretik dugunontzat).

Categorized | Cultura, Miradas

Protagonistas

Maixabel Lasa
Carlos Berzosa
Esteban Beltrán
Lurdes Imaz
Garbiñe Biurrun
Javier Moreno Luzón
Koldo Martinez
Tomás García Azcárate
Lourdes Oñederra
Mikel Reparaz
Virginijus Sinkevicius
Laia Serra
Gerardo Pisarello
Daniel Raventos
Daniel Innerarity
Yayo Herrero
María Eugenia Rodríguez Palop
Carlos Juárez
Helena Taberna
Pablo J. Martínez Osés
Koldo Unceta
Xabier Aierdi
Aitzpea Goenaga
Javier de Lucas
Ander Bergara
Garbiñe Biurrun
Pedro Santisteve
Marina Garcés
Carod Rovira
María Silvestre
Joao Pedro Stédile
Enrique Villareal "El Drogas"
José Luis Rodríguez García
Adela Asúa
Xabier Rubert de Ventós
Catarina Martins
Iñaki Gabilondo
Alberto Acosta
Victoria Camps
Lluís Torrens
Mario Rodríguez Vargas
Mikel Aizpuru
Marta Macho Stadler
Ramón Sáez Valcárcel
Frédéric Lordon
Xabier Vence
Carmen Gisasola
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Joaquim Bosch
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Maixabel Lasa
Esteban Beltrán
Lurdes Imaz
Garbiñe Biurrun
Javier Moreno Luzón
Koldo Martinez
Tomás García Azcárate
Lourdes Oñederra
Mikel Reparaz
Virginijus Sinkevicius
Laia Serra
Gerardo Pisarello
Daniel Raventos
Daniel Innerarity
Yayo Herrero
María Eugenia Rodríguez Palop
Carlos Juárez
Helena Taberna
Pablo J. Martínez Osés
Koldo Unceta
Xabier Aierdi
Aitzpea Goenaga
Javier de Lucas
Ander Bergara
Garbiñe Biurrun
Pedro Santisteve
Marina Garcés
Carod Rovira
María Silvestre
Joao Pedro Stédile
Enrique Villareal "El Drogas"
José Luis Rodríguez García
Adela Asúa
Xabier Rubert de Ventós
Catarina Martins
Iñaki Gabilondo
Alberto Acosta
Victoria Camps
Lluís Torrens
Mario Rodríguez Vargas
Mikel Aizpuru
Marta Macho Stadler
Ramón Sáez Valcárcel
Frédéric Lordon
Xabier Vence
Carmen Gisasola
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Joaquim Bosch
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Esteban Beltrán
Lurdes Imaz
Garbiñe Biurrun
Javier Moreno Luzón
Koldo Martinez
Tomás García Azcárate
Lourdes Oñederra
Mikel Reparaz
Virginijus Sinkevicius
Laia Serra
Gerardo Pisarello
Daniel Raventos
Daniel Innerarity
Yayo Herrero
María Eugenia Rodríguez Palop
Carlos Juárez
Helena Taberna
Pablo J. Martínez Osés
Koldo Unceta
Xabier Aierdi
Aitzpea Goenaga
Javier de Lucas
Ander Bergara
Garbiñe Biurrun
Pedro Santisteve
Marina Garcés
Carod Rovira
María Silvestre
Joao Pedro Stédile
Enrique Villareal "El Drogas"
José Luis Rodríguez García
Adela Asúa
Xabier Rubert de Ventós
Catarina Martins
Iñaki Gabilondo
Alberto Acosta
Victoria Camps
Lluís Torrens
Mario Rodríguez Vargas
Mikel Aizpuru
Marta Macho Stadler
Ramón Sáez Valcárcel
Frédéric Lordon
Xabier Vence
Carmen Gisasola
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Joaquim Bosch
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Paco Etxeberria
Cristina Narbona
Juan Calparsoro
Idoia Estornés
Iñigo Lamarca
Tarana Karim
Txema Urkijo
Dolores Juliano
Yayo Herrero
José Ignacio Lacasta
Gurutz Jáuregui
Silvia Gil
Ramón Barea
Daniel Cohn-Benditt
Ada Colau
José Manuel Naredo
Anna Freixas
Carlos Beristain
Carlos Berzosa
Manuela Carmena
Gloria Flórez Schneider
Txema García
"El instante decisivo" Iñaki Andrés
La larga espera
Shushi (República del Alto Karabakh —Artsakh—, 08/10/2020)
Eugenia Nobati, Argentina
Sebastião Salgado
Zutik dirauena
Shushi (Karabakh Garaiko errepublika —Artsakh—, 2020/10/08)
“JAZZ for TWO”, José Horna
Sueños Rotos
República del Alto Karabakh —Artsakh—, 06/10/2020
Cientificos-Volcán
La Palma 2021
Txema García
"Mujeres del Karakorum", Mikel Alonso
"Mujeres del Karakorum", Mikel Alonso
"El mal del país" José Blanco
Porteadoras
Txema García
Sebastião Salgado
“JAZZ for TWO”, José Horna
Abrazo. Luna a Abdou
Playa del Tarajal, Ceuta
"Lemoniz", Mikel Alonso
Fotografía de José Horna
Refugiados sirios: Mujer cocinando
“LIKE”. Eduardo Nave
Encaramado a la valla de Ceuta
Antonio Sempere
Alfredo Sabat, Argentina
"El instante decisivo" Iñaki Andrés
Canción de París
Jose Horna.
Inmigrantes rescatados por salvamento marítimo
Sebastião Salgado
Irene Singer, Argentina
"Homenage a Marcel Proust" Marisa Gutierrez Cabriada
Debekatutako armak
Shushi (Karabakh Garaiko errepublika —Artsakh—, 2020/19/08).
"El origen del mundo" José Blanco
Fotografía de José Horna
Bonill, Ecuador
Sebastião Salgado
"Homenaje a Federico García Lorca" Marisa Gutierrez Cabriada
Metro de París
Jose Horna.
“LIKE”. Eduardo Nave
Txema García
Txema García

Autores