![\"LosJustos](\"https:\/\/www.galde.eu\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/LosJustos-Camus.jpg\")
<\/a><\/p>\nIban Zaldua (Galde 08, udazkena\/2014).\u00a0Euskal gatazkaren \u2013hemendik aurrera Gauza<\/i>ren\u2013 literaturari dagokionean\u2026 iristeke al dago oraindik onena? Euskal sorkuntza literarioaren azpigenero honetan sumatzen diren ugaltze zantzuek gaiaren inguruko urrezko aro<\/i> baten atarian jartzen al gaituzte?<\/p>\n
Gustatuko litzaidake hala izatea, eta ziurrenik badaude motiboak apalki optimistak izateko. ETAk bide militarra utzi izanak \u2013gerra<\/i> bukatu izanak alegia\u2013, dudarik gabe, eragina izango du. Stuart Neville idazle ipar irlandarrak defendatzen zuenez, \u201cgu guztiok, berdin dio lubakiaren zein aldetan geunden, egia deseroso batzuei aurre egin beharko diegu, zeinen aurrean agian itsututa egon baikinen iraganean. Uste dut fikzioak protagonismo handia izango duela prozesu horretan. Edozein gatazkako fikziorik interesgarriena ez da heltzen hura amaitzen den arte<\/i>\u201d (letra etzanak nireak dira). Antzeko zerbait aldarrikatzen zuen Ricardo Men\u00e9ndez Salm\u00f3n idazleak: \u201cLiteratura ona ekaitzaren ostean idazten da beti\u201d \u2013Madrileko 2004ko atentatuen inguruko El corrector<\/i> bere nobelan, hain zuzen ere\u2013. Alde horretatik onartzen dut ez dudala bereziki konpartitzen Be\u00f1at Sarasolaren kezka une historikoaren eta horren gauzatze literarioaren arteko gap<\/i>ari dagokionean (ikus bere \u201cDenbora emanaz\u201d artikulua, Berria<\/i> 2014-IX-18): bat-batekotasun literarioa ez da, berez, ezeren berme \u2013Errusiako inbasio napoleonikoari buruzko nobela (ziurrenik) onena, Gerra eta bakea<\/i>, gertakariak amaitu eta mende erdi geroago eman zuen argitara Tolstoik; edonola ere, Sarasolak erabiltzen dituen kontra-adibideak, Jonathan Franzenen Askatasuna<\/i> eta bestelako idazle estatubatuar garaikideenak, ez zaizkit bereziki esanguratsuak iruditzen\u2026\u2013. Gure artean Ramon Saizarbitoria izan zen, bere azken nobelari emandako Euskadi Saria aipagai, baikorren agertu denetako bat, alde horretatik: \u201c[Martutene<\/i>k] esperantza piztu dit gure historia gertukoaren kontakizuna adostuko dugun eguna ez dagoela urrun. Esan dezadan bide batez, sinistuta nagoela euskal narratibak paper garrantzitsua jokatu behar duela eginkizun horretan\u201d.<\/p>\n
Nik uste dut neurrian izan behar dugula optimistak, izatekotan. Alde batetik, argi dago ugaritasunak kalitatezko lanen agerpena gauzatzeko aukera gehiago eskaintzen dituela. Printzipioz. Eta ematen du, uholde forma hartuko ez badu ere \u2013ezerk ez du uholde forma hartzen gurea bezalako literatura txiki batean\u2013, badagoela gaiaren inguruko interes berritu bat: are orain arte albo batera uzten edo oso zeharka tratatzen zuten gure literaturako izen handiak, Unai Elorriaga \u2013bere azken nobelan\u2013 edo Kirmen Uribe bezala \u2013bere hurrengo lanaren inguruan eskaini dituen lehenengo zantzuen arabera\u2013, ematen du orain Gauza<\/i>ren literaturari ekarpenak egiteko prest daudela. Bestalde, argi dago literatura testimonialak<\/i>, lehendik existitzen zen arren \u2013gogoan har ditzagun, besterik ez bada, Bikila<\/i>ren edo Agurtzane Juanenaren lanak\u2013, gora egingo duela testuinguru berri eta lasaiago honetan \u2013hortxe, froga gisa, Julen Madariagaren Egiari zor<\/i>, adibidez, edo Arantxa Urretabizkaiaren Zuri-beltzeko argazkiak<\/i>\u2013, eta hori, zalantzarik gabe, aberasgarria izango dela ikuspuntu askotatik. Nahiz eta alde horretatik agian gehien ugaltzen ari direnak ez diren, akaso, euskarazko lanak, gaztelaniaz idatzitakoak baizik, Mariasun Landaren Fiesta en la habitaci\u00f3n de al lado<\/i>, Idoia Estornesen C\u00f3mo pudo pasarnos esto<\/i> edo Joseba Zulaikaren Vieja luna de Bilbao. Cr\u00f3nicas de mi generaci\u00f3n <\/i>bezalakoak \u2013besteak beste\u2013. Edo, osagarri ustez autobiografiko dezente izan arren, nahiz eta emaitza literarioaren aldetik lan nahikoa ahulak ere argitaratu diren, Mikel Antzaren Atzerri<\/i> edo Carmen Gisasolaren Gaur zort<\/i>zi bezala.<\/p>\n
Bestalde, Gauza<\/i>ren literaturaren inguruko urrezko balizko aro berriaren inguruko baikortasuna apaltze aldera, ezin dugu alde batera utzi egon badagoela gaiaren banalizatzearen edo bestsellerizazioaren<\/i> ageriko arriskua, armak isildu diren zirkunstantzia berriotan; Stuart Neville bera, lehen hizpide izan dugun idazle irlandarra, thriller<\/i>ren egile izateagatik da batik bat ezaguna. Euskal nobela beltza<\/i>, esate baterako, gaiari lehentxeago baino gogo handiagoz heltzeko prest dagoela ematen du, zuzenean edo zeharka, I\u00f1aki Irasizabal edo Alberto Ladron Arana bezalakoen azken lanek islatzen duten bezala \u2013vid. Bizkartzainaren lehentasunak<\/i>, Piztiaren begiak<\/i>, Harrian mezua<\/i>\u2026\u2013. Orain arte, ordea, eta salbuespenak salbuespen, generoak saihestu ditu mota honetako crossover<\/i>rak, batez ere bere erregistro arrunt edo kontsumokoenean<\/i>, nahiz eta Gauza<\/i>ren eta polar<\/i>aren arteko gurutze-bidea tentagarria bezain agerikoa izan, teorian behintzat; adibide adierazgarria, alde horretatik, Aingeru Epaltzaren Rock\u2019n\u2019roll <\/i>bikaina litzateke, nobela bat zeinetan, egileak berak iradokitzen zuen bezala, gatazkarekiko erreferentzia oro arbuiatzen baitzen, nolabaiteko interferentziak<\/i> saiheste aldera. Gauza bera esan liteke komediaren erregistroaren inguruan, zeina, ziurrenik, erabiliagoa izango baita hemendik aurrera \u2013gogoratu Woody Allenen ustezko ekuazioa: tragedia + denbora = komedia\u2013, Ernesto Prat Urzainkiren Orpoz orpo<\/i> erotiko-festiboa bezalako produktuen irteerak erakutsiko lukeen bezala \u2013kasu honetan, Xabier Silveiraren A las ocho en el Bule<\/i>ren kutsu argiarekin, lesakarrarena baino are grazia gutxiagokoa baina, eta euskal landismo<\/i> baten mugetan kasik\u2013.<\/p>\n
Kantitateak \u2013eta hori badatorrela dirudi\u2013 ziurrenik kalitatezko lanen hazkunde bat ekarriko du. Baina baita lan ez horren onen edo ez horren esanguratsuena ere. Ezin jakin zer gailenduko den, ezta produktu berriek ere orain arteko Gauza<\/i>ren inguruko literatura gaindituko duten. Norbaitek argudiatu dezake Twist<\/i> edo Martutene<\/i> bezalako nobelen edizioak iragarpen onak direla\u2026 Baina \u2013galdera\u2013 bi liburu horiek ETAosteko literaturaren lehenengo ordezkariak dira, ala \u2013niri litekeena iruditzen zaidan bezala, kontzepzio eta idazketa garaia kontuan hartuta, ez argitaratzearena\u2013 ETAren garaiko literaturaren beltxargaren kanta?<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Iban Zaldua (Galde 08, udazkena\/2014). Euskal gatazkaren \u2013hemendik aurrera Gauzaren\u2013 literaturari dagokionean\u2026 iristeke al dago oraindik onena? Euskal sorkuntza literarioaren azpigenero honetan sumatzen diren ugaltze zantzuek gaiaren inguruko urrezko aro baten atarian jartzen al gaituzte?<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4358,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-4357","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cultura","revista-galde-8"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.galde.eu\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4357","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.galde.eu\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.galde.eu\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4357"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4357\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18986,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4357\/revisions\/18986"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4358"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.galde.eu\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4357"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4357"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4357"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}