{"id":17781,"date":"2024-12-14T15:44:42","date_gmt":"2024-12-14T14:44:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.galde.eu\/?p=17781"},"modified":"2025-10-22T07:59:46","modified_gmt":"2025-10-22T05:59:46","slug":"hitzarmen-ekonomikoa-eta-itun-ekonomikoa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/hitzarmen-ekonomikoa-eta-itun-ekonomikoa\/","title":{"rendered":"Hitzarmen Ekonomikoa eta Itun Ekonomikoa"},"content":{"rendered":"

.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>

Foruei eginiko monumentua, Iru\u00f1ean.<\/p><\/div>\n

Galde 47. Negua 2024 Invierno. Xabier Zabaltza.-<\/p>\n

Hitzarmen Ekonomikoa eta Itun Ekonomiko<\/span> a<\/span>tributu<\/span>en eta finantzen a<\/span>rlo<\/span>etan <\/span>Espainiako Estatuaren eta Hego Euskal Herriko lau probintzien arteko harremanak arautzen dituzten legezko tresnak dira. <\/span>Aspaldiko f<\/span>oruen azken hondarrak<\/span>,<\/span> kapitalismoak Hego Euskal Herrian duen berezitasun nabarmen bat osatzen dute. <\/span>K<\/span>arlistaldien ondoren (1833-1839 eta 1872-1876)<\/span> abiarazi ziren<\/span>.<\/span> Izan ere, <\/span>ordura<\/span> arte<\/span>,<\/span> Nafarroak, Bizkaiak, Arabak eta Gipuzkoak <\/span>oso bizirik <\/span>eduki<\/span> zituzten<\/span> beren berezko erakundeak<\/span>. Antzinako Erregimenean Europa osoan egon ziren antzeko egiturak, diru kontuez eta soldadu errekrutatzeaz arduratu ohi zirenak eta erregearen eta lurralde bateko <\/span>auzokide<\/span>en arteko alegiazko paktua irudikatzen zutenak. <\/span>Batzuek legegintzarako gaitasuna aldarrikatzen zuten. <\/span>Espainian<\/span>, Aragoiko Koroako herrialde<\/span> gehien<\/span>ek <\/span>XVIII. mendearen hasieran <\/span>(1707-1716) <\/span>galdu zituzten<\/span> ordezkaritza erakundeak<\/span>, Ondorengotza Gerraren ondorioz<\/span>, baina<\/span>, ahuldurik <\/span>eta <\/span>maiz kode idatzirik gabe<\/span>,<\/span> Galiziak, Asturiek, <\/span>gaurko <\/span>Kantabria<\/span>ko hainbat bailara<\/span>k, Aranek eta Menorcak <\/span>ere <\/span>eutsi zieten <\/span>XIX. mendea arte<\/span>. <\/span>Frantzian<\/span>,<\/span> 1789<\/span>ko<\/span> Iraultzak <\/span>errotik erauzi<\/span> zituen<\/span> probintzia <\/span>guztietako biltzar<\/span> eta usantza<\/span>k<\/span>, Baxenabarre<\/span>koa<\/span>k<\/span>, Lapurdi<\/span>koa<\/span>k<\/span> eta Zuberoakoa<\/span>k<\/span> barne.<\/span><\/p>\n

\u2003\u2003<\/span>Jatorrizko ereduan, Hitzarmen edo Itun Ekonomikoaren<\/span> arabera, <\/span>(Foru) <\/span>Diputazio bakoitzak zerga<\/span> gehiena<\/span>k <\/span>kobra<\/span>tzen ditu eta kupo <\/span>bat<\/span> \u2013\u201ce<\/span>karpen ekonomikoa\u201d, Nafarroan<\/span>\u2013<\/span>, hots, aldez aurretik <\/span>adostu<\/span>riko <\/span>kuota edo <\/span>diru kopuru bat<\/span>,<\/span> ematen dio Estatuari<\/span>. <\/span>Hego Euskal Herriaz gain, <\/span>Espainiako beste eskualde bat ere ez d<\/span>a<\/span> autogobernurako <\/span>antze<\/span>ko <\/span>baliabide baten jabe<\/span>. <\/span>Zerg<\/span>a bilketar<\/span>i dagoki<\/span>o<\/span>nez, f<\/span>oru lurraldeek eskumen zabalagoak dituzte <\/span>e<\/span>statu federatuek <\/span>eta Espainiako Ogasun Ministerioak berak <\/span>baino<\/span>. <\/span>Dena dela<\/span>, horrek arriskua ere badakar berarekin, kupoa edo ekarpen ekonomikoa beti ordaindu behar delako, krisi garaian eta Foru Diputazioek sarrera gutxi dituztenean ere bai<\/span>. <\/span>Hori dela eta, lurralde batzuk <\/span>\u2013Katalunia\u2013 <\/span>duda-mudatan egon izan dira Hitzarmen Ekonomiko edo Itun Ekonomiko bat eskatzerakoan. <\/span>Luzaz<\/span> h<\/span>ala izan <\/span>zen arren<\/span>, gaur egun <\/span>araubide berezi bat <\/span>edukitzeak ez du esan nahi <\/span>foru lurraldeetan <\/span>araubide arrunteko <\/span>probintzia edo <\/span>autonomia erkidegoetan baino <\/span>zerga gutxiago <\/span>(edo gehiago) <\/span>ordaintzen direnik, baina bai horiek hobeki kudeatzen direla<\/span>, <\/span>hego <\/span>euskal herritarren <\/span>beharren arabera inbe<\/span>s<\/span>titzen <\/span>ahal <\/span>direlako<\/span>. <\/span>Adibide<\/span> bakar bat ematearren<\/span>, <\/span>Instituto de Estudios<\/em><\/span> Econ\u00f3micos<\/em><\/span> delakoak <\/span>dioenez, <\/span>2020an Bizkaiko, Arabako eta Gipuzkoako (eta Madrilgo<\/span>) zerga presioa baxuagoa zen Espainiako <\/span>eta <\/span>Europar Batasuneko <\/span>bataz bestekoa<\/span>k<\/span> baino<\/span>, bain<\/span>a Nafarroakoa (eta Kataluniakoa), altuagoa. <\/span>Antzinako Erregimeneko monarkietan bezala<\/span>, baina<\/span> e<\/span>statu federal<\/span> moderno<\/span>etan ez bezala, <\/span>lau foru lurraldeen <\/span>berezitasunak \u201ceskubide historiko<\/span>ak<\/span>\u201d ditu oinarri, <\/span>Konstituzioa baino lehenagokoak direnak eta haren <\/span>lehen<\/span> xedapen gehigarri<\/span>ak <\/span>\u201c<\/span>babestu eta errespetatzen<\/span>\u201d<\/span> ditu<\/span>enak<\/span>.<\/span><\/p>\n

\u2003\u2003Hitzarmen Ekonomikoa Nafarroari dagokio; Itun Ekonomikoa, Arabari, Bizkaiari eta Gipuzkoari. <\/span>Beti \u201cItun Ekonomikoa\u201d, singularrean, <\/span>esan da,<\/span> baina, berez, hiru itun ziren, probintzialak baitziren<\/span>,<\/span>foruak bezala<\/span>. Izan ere<\/span>, 1810etik 1813ra <\/span>(Frantsestean) <\/span>eta 1936tik 1937ra <\/span>(Gerra Zibilean) <\/span>bitarteko aurrekariak <\/span>izan ezik<\/span>, <\/span>1979<\/span> arte <\/span>ez zen <\/span>probintziaz gaindiko<\/span> erakunde <\/span>betearazle <\/span>bat<\/span> sortu<\/span>, <\/span>foru tradizioari arrotz zitzaiona: Eusko Jaurlaritza. <\/span>Eredu<\/span> berrian harexek eta Nafarroako Gobernuak (Nafarroako Foru Diputazioaren zuzeneko oinordekoak) ordaintzen diote Estatuari kupoa edo ekarpen ekonomikoa. <\/span>Gaur egun d<\/span>irutza h<\/span>ori Estatuak esleiturik ez dauzkan karga edo eskumenei egozte indizea aplikatzetik ateratzen da, behar bezala zuzendurik.<\/span> Aipatu indizea<\/span> errent<\/span>aren arabera kalkulatu da: %6,24 <\/span>izan <\/span>da Euskadin<\/span>,<\/span> 1981<\/span>eko Itun<\/span> Ekonomiko<\/span>az geroztik<\/span>,<\/span>eta %1,60 Nafarroan<\/span>,<\/span> 1990<\/span>eko Hitzarmen<\/span> Ekonomiko<\/span>az geroztik<\/span>. <\/span>2023an kupoa edo ekarpen ekonomikoa 2.565 milioi eurokoa izan zen. <\/span>Beraz<\/span>, Hego Euskal Herriak Estatuaren gastu<\/span> hai<\/span>en %7,84 <\/span>ordain<\/span>tzen ditu, <\/span>bertako<\/span> populazioa Espainiako populazioaren %<\/span>5,94<\/span> besterik ez <\/span>den arren<\/span>. <\/span>Hala ere, <\/span>Ogasun Ministerioak dioenez, <\/span>2014<\/span>ko<\/span> zerga balantzak<\/span>, argitaratu di<\/span>r<\/span>en azkenak,<\/span> foru lurraldeen <\/span>aldekoak <\/span>izan <\/span>ziren<\/span> 3.502 milioi euroan. <\/span>Bestelako estimazioak badaude (<\/span>haietako <\/span>batzuek balantzak Estatuaren aldekoak direla diote),<\/span> eg<\/span>ilearen ideologiare<\/span>kin bat etorri ohi direnak<\/span>. <\/span>Berehala ikusiko den bezala, Hitzarmen Ekonomikoaren eta Itun Ekonomiko<\/span>ar<\/span>en abiapuntuak guztiz ezberdinak izan <\/span>ba<\/span>ziren <\/span>ere<\/span>, azken hamarkad<\/span>et<\/span>an <\/span>hurbil<\/span>tze<\/span> bat, ia <\/span>bateratze<\/span> bat<\/span>,<\/span> gertatu da <\/span>ha<\/span>ie<\/span>n<\/span> artean<\/span>.<\/span><\/p>\n

\u2003\u2003<\/span>1849ko aurrekaria aurrekari, l<\/span>ehen Hitzarmen Ekonomiko<\/span>tzat hartzen dena<\/span> 18<\/span>77<\/span>an izenpetu zen. Haren oinarria 1841eko Nafarroako <\/span>Foru<\/span>ak Aldatzeko Legea izan zen<\/span>, Lehen Karlistaldiaren ondoren emana<\/span>. <\/span>Lege horren bidez, Nafarroak <\/span>erresuma bat izateari utzi zion<\/span> behin betiko<\/span>, <\/span>berta<\/span>ko Gorteak ez baitziren berriro bildu,<\/span>baina, horren truk, ekonomia<\/span>ren<\/span> eta administrazioaren arloetan autonomia<\/span> zabal bat<\/span>i eutsi zion<\/span>. <\/span>Navarristek<\/em><\/span> \u201c<\/span>h<\/span>itzartua\u201d deritzote lege horri<\/span>, haien iritziz,<\/span> Gobern<\/span>uak ezin <\/span>bait<\/span>zuen<\/span> bere <\/span>kabuz<\/span> aldatu, <\/span>Nafarroarekin berriro negoziatu<\/span> gabe. <\/span>Haatik<\/span>, <\/span>subiranotasun nazional<\/span> zatiezin<\/span>a<\/span>ren printzipioa<\/span> z<\/span>ela eta, <\/span>nazionalismoaren urrezko <\/span>garaian, <\/span>e<\/span>statu batek ez <\/span>zuen<\/span> bera osatzen <\/span>z<\/span>uen lurralde<\/span>etako<\/span> batekin deus hitzartzen ahal. 1841eko <\/span>l<\/span>egea guztiz <\/span>arrunt<\/span>a izan zen, <\/span>beraz, <\/span>Espainiako Gorteek <\/span>izapidetu<\/span>a. <\/span>Hala ere<\/span>, egia da Gobernuak nafar ordezkariaren proposamen gehienak onartu zituela<\/span> Erresuma Zaharreko foruak \u201c<\/span>alda<\/span>tzean\u201d<\/span>.<\/span>1841etik 1969ra bitarte nafarrek \u201cforu dohain\u201d, zuzeneko kontribuzio edo ekarpen ekonomiko bakarra pagatu zuten (1969ko Hitzarmen Ekonomikoan zeharkako zergen eta esportazioari <\/span>egin beharreko desgrabazioaren <\/span>ondoriozko <\/span>ordain bana sartu ziren). <\/span>1982ko Foruaren Hobekuntza<\/span>, Nafarroako autonomia estatutu berezia,<\/span> 1841eko legearen eguneratzea omen da. Haren bidez, <\/span>Nafarroako foru probintzia Foru Komunitate <\/span>bat <\/span>bihurtu z<\/span>en. <\/span>Espero izatekoa zen<\/span>ez<\/span>, <\/span>Hobekuntzan<\/span> Hitzarmen Ekonomikoa<\/span> aipatzen da<\/span>, <\/span>n<\/em><\/span>avarristen<\/em><\/span> arabera, <\/span>Nafarroaren bereizgarri nagusia <\/span>baita, parekorik ez duena<\/span>.<\/span><\/p>\n

\u2003\u2003Lehen Itun Ekonomikoa 1878an izenpetu zen. Nafarroan ez bezala, ez <\/span>ohi da<\/span> dudarik <\/span>egon <\/span>Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ez zela deus hitzartu, 1876ko Legeak<\/span>, Bigarren Karlistaldiaren ondoren emanak<\/span>,<\/span> hiru probintzietako foruak<\/span>, <\/span>ustez, <\/span>ezeztatu <\/span>eta <\/span>Batzar Nagusiak <\/span>desegin zituelako<\/span>. Hala ere, lege <\/span>horretan<\/span> C\u00e1novasek<\/span> zirrikitu bat <\/span>utzi zuen<\/span> Nafarroako araubidearen antzeko zerbait <\/span>g<\/span>orpuztu ahal izat<\/span>eko<\/span>,<\/span> eta <\/span>halaxe<\/span> gertatu zen<\/span>, ezberdintasun <\/span>nagusia hauxe zela<\/span>: <\/span>kupo<\/span> bakarra <\/span>itundu<\/span> beharrean, hiru probintzieta<\/span>ko bakoitzean<\/span>, <\/span>tributu<\/span> bezainbat kupo itundu ziren<\/span>. <\/span>Ezaugarri <\/span>horrek 1981 arte iraun zuen, lehen aipatu den egozte indizea sartu baitzen<\/span> orduan<\/span>. <\/span>Sabino Aranak <\/span>Estatuaren <\/span>\u201c<\/span>limo<\/span>s<\/span>na<\/span>\u201d<\/span> bat bezala ikusi zuen Itun Ekonomikoa, baina <\/span>1920<\/span>ko hamarkada<\/span>rako<\/span>, Hitzarmen Ekonomikoaren antzera,<\/span> hitzartutzat jo<\/span> ohi<\/span> zen<\/span> eguneroko hizkeran<\/span>, <\/span>baita <\/span>abertzale gehienen artean ere<\/span>. <\/span>1<\/span>936ko Estatutuanez zen <\/span>espresuki <\/span>aipatu<\/span>. Izan ere, <\/span>testuak <\/span>1931ko irailaren 9ko Legera igortzen du<\/span>, <\/span>non<\/span>, besteak beste,<\/span> Itun Ekonomiko<\/span>ar<\/span>i buruzko <\/span>1925eko ekainaren 9ko eta 1926ko abenduaren 24ko Errege<\/span>ren<\/span> Dekretuak eta Hitzarmen Ekonomikoari buruzko 1927ko agorrilaren 15eko Errege<\/span>ren<\/span> Dekretua<\/span>, Primo de Riveraren Diktadurak emanak,<\/span> Errepublikaren legetzat <\/span>hartu<\/span> baitz<\/span>ir<\/span>en<\/span>. 1979<\/span>ko Estatutu<\/span>an <\/span>\u201c<\/span>Itun<\/span>a\u201d(singularrean) ez ezik \u201cHitzarmenak\u201d (<\/span>sic<\/em><\/span>, pluralean) ere hizpide dira, Nafarroa Euskadiko Autonomia Erkidegoan sartzeko aukera <\/span>\u2013trakeski\u2013 <\/span>nabarmenarazi nahi izan zelako<\/span>.<\/span><\/p>\n

\u2003\u2003I<\/span>ndarraldia<\/span>ri dagokionez, hasieratik ulertu zen Hitzarmen Ekonomikoa muga gabea izanen zela<\/span>, nahiz eta<\/span>, aldian-aldian,<\/span> Estatuari ordaindu beharreko <\/span>kopuruak <\/span>eguneratzekoak <\/span>eta sortzen ziren <\/span>tributu<\/span> berriak <\/span>harmoniza<\/span>tzekoak<\/span> izan<\/span>. Aitzitik, Itun Ekonomikoa mugatua zen, baina joera izan zuen gero eta denbora gehiago irauteko. Adibidez, 1878ko Itun Ekonomiko<\/span>a<\/span>k zortzi urteko indarraldia izan bazuen ere, 1926ko<\/span>a<\/span>k <\/span>\u2013lehen Itun modernoak, 1927ko Hitzarmena prestatzeko balio izan zuenak\u2013 <\/span>jadanik 25 urtekoa izan <\/span>beharko <\/span>zuen. <\/span>2002az geroztik<\/span>, muga gabea da. Beraz, funtsezko kontu horretan <\/span>jadanik<\/span> ez dago ezberdintasunik Hitzarmen Ekonomikoaren eta Itun Ekonomiko<\/span>ar<\/span>en artean<\/span>.<\/span><\/p>\n

\u2003\u2003<\/span>Paktuaren <\/span>adierazgarri<\/span>, g<\/span>aur egun<\/span>,<\/span> bai Hitzarmen Ekonomikoa<\/span> (1969az geroztik)<\/span>, bai Itun Ekonomikoa <\/span>(1981az geroztik) artikulu<\/span> bakarreko legeen bidez on<\/span>artz<\/span>en dira, alegia, Estatuak Nafarroako <\/span>Foru Diputazioa<\/span>\/<\/span>Gobernuarekin eta Eusko Jaurlaritzarekin <\/span>ado<\/span>sten <\/span>(\u201chitzartzen\u201d) <\/span>dituen testuetan <\/span>Gorteek <\/span>ezin d<\/span>ute inolako<\/span> aldaketarik sartu. <\/span>Hitzarmen Ekonomikoaren <\/span>babesean<\/span> ematen diren xedapenak legeak dir<\/span>a<\/span>, Nafarroako Parlamentuak <\/span>(Nafarroako Gorteen <\/span>ustezko <\/span>oinordekoak, <\/span>1979an \u201cbirsortu\u201d eta <\/span>1982an legegintzarako gaitasuna \u201cberreskuratu\u201d zuenak) <\/span>one<\/span>sten<\/span> baititu,<\/span> eta<\/span> Itun Ekonomiko<\/span>ar<\/span>en <\/span>babesean<\/span> ematen direnak, arauak<\/span>, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Batzar Nagusiek<\/span> (<\/span>1979an <\/span>\u201c<\/span>berrezarri<\/span>\u201d<\/span> zirenek<\/span>) <\/span>onesten baitituzte<\/span>, ez Eusko <\/span>Legebiltzarra<\/span>k<\/span> (1980an <\/span>ia <\/span>ex novo<\/em><\/span> eratu<\/span> zenak)<\/span>.<\/span> Beraz, <\/span>Nafarroako Parlamentuaren <\/span>f<\/span>oru <\/span>lege<\/span> hori<\/span>en kontrako helegiteak <\/span>Auzitegi Konstituzionale<\/span>an aurkeztu behar <\/span>izan <\/span>dira. <\/span>Aitzitik, <\/span>Batzar Nagusien <\/span>foru <\/span>arau<\/span> hori<\/span>en kontrako helegiteak<\/span> auzitegi arruntetan aurkezten ziren<\/span> eta, <\/span>hortakot<\/span>z, anitzez errazagoa zen haien aurka jotzea<\/span>. Hala ere, <\/span>2010ean <\/span>Auzitegi Konstituzional<\/span>ari eta Botere Judizialari buruzko <\/span>L<\/span>ege<\/span> O<\/span>rganiko<\/span>ak aldatu ziren eta orain <\/span>Itun Ekonomiko<\/span>ar<\/span>en araberako <\/span>foru arauen kontrako helegiteak ere <\/span>Auzitegi Konstituzionale<\/span>an <\/span>paratu<\/span> behar dira. Beraz, ho<\/span>rr<\/span>etan ere ez dago Hitzarmen<\/span> Ekonomiko<\/span>arekiko ezberdintasunik.<\/span><\/p>\n

\u2003\u2003<\/span>Konstituzio batean ere<\/span> aipatzen ez z<\/span>ir<\/span>en arren, <\/span>Gerra Zibila arte<\/span>,<\/span> Espainiako erregimen guztiek <\/span>bete<\/span> zituzten <\/span>Lege \u201cHitzartua\u201d, <\/span>Hitzarmen Ekonomikoa eta Itun Ekonomikoa. 1937an Franco<\/span>ren Diktadura<\/span>k Itun Ekonomikoa <\/span>deusezta<\/span>tu zuen<\/span> Bizkaian eta Gipuzkoan<\/span>, <\/span>biak \u201cprobintzia traidore<\/span>tzat<\/span>\u201d <\/span>jo baitzituen<\/span>, <\/span>baina Araba<\/span>n<\/span> Itun Ekonomikoa eta Nafarroa<\/span>n<\/span> Hitzarmen Ekonomikoa errespetatu <\/span>eta hobetu <\/span>zituen. <\/span>Bistan denez, f<\/span>oru araubidearen eta industrializazioaren artean ez dago loturarik: Bizkai-Gipuzkoek ez zuten haren beharrik eduki probintzia garatuenak izateko eta, eduki<\/span>rik<\/span> ere, Nafarroa-Arabak beti haien gibeletik joan ziren. <\/span>1976ko Arabako <\/span>Itun Ekonomikoa<\/span>k<\/span> 1969ko<\/span> Nafarroako <\/span>Hitzarmen Ekonomikoa <\/span>hartu zuen eredu<\/span>, <\/span>eta <\/span>tributu<\/span>en harmonizazioari zegokionez <\/span>horrekin parekatu ze<\/span>n<\/span>. <\/span>1978ko <\/span>Konstituzioa onetsi ondoren, <\/span>1981ean<\/span>,<\/span> Bizkai<\/span>an<\/span> eta Gipuzkoa<\/span>n<\/span> Itun Ekonomikoa berrezarri zen<\/span> eta<\/span> bi probintziek<\/span>,<\/span>1937 baino lehen zituzten es<\/span>parru<\/span>ez gain,<\/span> Arabak 1976an beretu zituen<\/span>ak <\/span>eskuratu zituzten<\/span>.<\/span> Halaber, 1981eko Itun Ekonomikoak 1990eko Hitzarmen Ekonomikoari estatu deszentralizatu berrira egokitzen lagundu zion, Nafarroak<\/span>o Foru <\/span>Komunitateak<\/span>, besteak beste,<\/span> osasungintzaren eta hezkuntzaren eskumenak bere gain hartu baitzituen<\/span> (lehenago Euskadiko Autonomia Erkidegoak bezala)<\/span>. <\/span>Gaur egun Hitzarmen Ekonomikoaren eta Itun Ekonomiko<\/span>ar<\/span>en arteko ezberdintasun nagusia Eusko Jaurlaritzaren egitekoa da, <\/span>esan bezala, <\/span>Arabak<\/span>o<\/span>, Bizkai<\/span>ko<\/span> eta Gipuzkoak<\/span>o Foru Diputazioek<\/span> zergak biltzen segitzen badute ere, harexek <\/span>emat<\/span>en diolako kupoa Estatuari<\/span>. <\/span>Eredu berrian<\/span>,<\/span>hiru lurralde \u201chistorikoek\u201d<\/span> koefiziente <\/span>baten arabera hartu behar dute parte Euskadiko aurrekontuetan<\/span>:<\/span> %50,49 <\/span>Bizkaikoak<\/span>, %33,64 Gipuzkoa<\/span>koak<\/span> eta %15,87 Araba<\/span>koak<\/span>. <\/span>Aitzitik, Nafarroan<\/span>, <\/span>Lege Zaharrari hobeki bait<\/span>atxekio<\/span>, <\/span>ez dago <\/span>bitartekaririk Estatuaren eta <\/span>Foru Komunitate<\/span>aren artean<\/span> eta bertako Gobernuak zergak <\/span>kobratu<\/span> ez ezik ekarpen ekonomikoa ordaindu ere egiten du<\/span>.<\/span><\/p>\n

\u2003\u2003Hitzarmen Ekonomikoa eta Itun Ekonomikoa Berrezarkuntzan sortu ziren, erregimen oligarkiko batean, beraz, <\/span>zenba<\/span>i<\/span>t <\/span>tributu oraindik kapitazioaren<\/span> arabera<\/span> ordaintzen zirenean, hots, aberats eta pobreen artean bereizi gabe. <\/span>Lege (eta mito) aldetik alderantzizko oinarrietatik <\/span>abia<\/span>turik<\/span>, mende eta erdi honetan, <\/span>ia erabat<\/span> berdindu<\/span> dira eta<\/span>, <\/span>elkarrekin (baina, maiz, aitortu gabe)<\/span>,<\/span> Espainiako <\/span>egoera <\/span>politiko eta ekonomiko <\/span>guztietara <\/span>molda<\/span>tzeko <\/span>ahalmen<\/span>a <\/span>erakutsi<\/span> dute<\/span>, baita Europar Batasuneko errealitate berrietara ere<\/span>. <\/span>Demokrazia bera bezala, Hitzarmen Ekonomikoa eta Itun Ekonomikoa hobetzen ahal <\/span>diren arren<\/span>, <\/span>XXI. mendean<\/span>,<\/span> zerga sistema <\/span>progresibo<\/span> batekin<\/span> bateragarriak dira<\/span>, hori<\/span>xe<\/span> baita<\/span> ongizate estatuaren <\/span>giltzarria<\/span>.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Galde 47. Negua 2024 Invierno. Xabier Zabaltza.- Hitzarmen Ekonomikoa eta Itun Ekonomiko atributuen eta finantzen arloetan Espainiako Estatuaren eta Hego Euskal Herriko lau probintzien arteko harremanak arautzen dituzten legezko tresnak dira. Aspaldiko foruen azken hondarrak, kapitalismoak Hego Euskal Herrian duen berezitasun nabarmen bat osatzen dute.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17784,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,5],"tags":[],"class_list":["post-17781","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-economia","category-politica","revista-galde-n47"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17781","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17781"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17781\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17793,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17781\/revisions\/17793"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17784"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17781"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17781"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17781"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}