{"id":15254,"date":"2022-07-02T18:44:19","date_gmt":"2022-07-02T16:44:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.galde.eu\/?p=15254"},"modified":"2022-07-08T09:13:28","modified_gmt":"2022-07-08T07:13:28","slug":"ibiltari-baten-egunkaritik-euskaldunak-galeperrak-lurrikarak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/ibiltari-baten-egunkaritik-euskaldunak-galeperrak-lurrikarak\/","title":{"rendered":"Ibiltari baten egunkaritik: Euskaldunak, galeperrak, lurrikarak"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/www.galde.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/RamonBEl.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-15257 aligncenter colorbox-15254\" src=\"https:\/\/www.galde.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/RamonBEl.jpg\" alt=\"\" width=\"580\" height=\"976\" data-id=\"15257\" srcset=\"https:\/\/www.galde.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/RamonBEl.jpg 580w, https:\/\/www.galde.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/RamonBEl-178x300.jpg 178w\" sizes=\"auto, (max-width: 580px) 100vw, 580px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Galde 37, uda 2022. Lourdes O\u00f1ederra.-<\/p>\n<p>Euskarak egiten omen gaitu euskaldun. Gaztelaniaz bortitzago gertatzen da. Euskaraz ohituta gaude esaldia kantatzen. Kanta berean esaten da \u201cbota dezagun demokrazia zerri askara\u201d. Horretara ez gara ohitu, ez da bestea bezainbat errepikatzen den leloa bederen. Gaitzerdi. Kantatzeaz gainera sinesgarria da euskara eta euskalduntasunarena: hitz biek, \u201ceuskara\u201d eta \u201ceuskaldun\u201d-ek erro bera dute. Hitz jokoa.Arinago dirudi edozerk hotsen oihartzunen hegoetan. Gaztelaniaz \u201cel vascuence nos hace vascos\u201d esan beharko litzateke,hitzen antzarekin jokatzeko. Berez \u201cnos hace vascongados\u201d izango litzateke, hori baitzen garai batean euskara izatea adierazten zuen adjektiboa, baina ezjakintasun idelogikoagatik utzi zen adjektibo hori alde batera. Ezjakintasunak dakartzan paradoxak, ironia historikoak: hitz bat izan erdaraz euskaraz jakitea adierazteko eta garbizaletasunagatik desagerrarazi.<\/p>\n<p>Purismoak aurrera darrai: orain gaztelaniazko hitzgehiago ere saihesten ditugu gaztelania jatorragotzeko gurutzadan.Horrela desagertu dira gure hizketatik \u201cvascongado\u201d, \u201cvasco\u201d, \u201clengua vasca\u201d edo \u201cvascuence\u201d bezalakoak (Fuenterrab\u00eda, Pasajes edo Mondrag\u00f3n leku izenen aldapa beretik behera).<\/p>\n<p>Ez dago ezjakintasuna bezalakorik, norberaren sinesmen eta gogoari sendo eusteko.Etimologia \u201cerrazek\u201d eskaintzen diguten interpretazio xinpleak mundua konpon dezake di-da batean. Zein ederra \u201ceuskaldun\u201d \u201ceuskara + du(e)n\u201d izatea. Dena garbi.<\/p>\n<p>Baina, orduan, \u201cgaleper\u201d bat (\u201cgari + eper\u201d) gari arteko eper bat al da? Ez, ez da eperra, antzeko hegazti bat baizik eta ez dio uzten galeper izateari \u201cgari\u201dartean ez dabilenean ere.Berdin euskalduna ez da (egun behintzat) euskara duena bakarrik, antzeko zerbait baizik eta ez dio euskaldun izateari uzten euskaraz egiten ez badu ere. Pentsa momentu honetantxe gertatzen ari den bilakaera linguistikoaz: orain arte \u201clurrikarak\u201d lurrean gertatzen ziren. Zein polita: \u201clur + ikara\u201d, \u201cterremoto\u201d edo \u201cearthquake\u201d bezalakoxea. Baina duela egun gutxi astronomoek kontatu digute izarretan ere ikusi dituztela \u201clur-ikarak\u201d.<\/p>\n<p>Bestalde \u201ceuskara\u201d bada \u201ceuskaldun\u201d egiten gaituena, nola esan \u201cmuchos vascos no hablan euskara\u201d? Alex Ubago ez al da euskal kantari bat? Ram\u00f3n Barea ez al da euskal aktore bat?<\/p>\n<p>Historiaren puntu honetan, uste dut hobe litzatekeela jatorrizko \u201ceuskaradun\u201d erabiltzea euskaraz dakienaz hitz egiteko. Esango nuke Atxagaren aspaldikoproposamena dela, baina ez dakit gerora berak erabiltzen duen. Horrela \u201ceuskaradun\u201d bereiziko genuke \u201ceuskaldun\u201d-etik, gaztelaniaz \u201cvascoparlante\u201d bereiz daitekeen bezala \u201cvasco\u201d edo \u201cvasca\u201d-tik.Horrela euskara pixka bat normalduko genuke, hizkuntzarekin batera geure buruak normalduz, esentzialismoetatik libratuz.<\/p>\n<p>Tentazioa ulertzen da: euskara da nazionalistek Euskal Herria osatzea nahi duten herrialdeetan gertatzen den zerbait. Guztietan objektiboki eta ezbairik gabe gertatzen da.Neurri handiago edo txikiagoan baina presente dago eta, gainera,aldameneko lurraldeetan ez dago!Desberdintasunaren bikoka, mugaren lilura, binarismoaren tranpa.<\/p>\n<p>Zer egin ordea herritar euskaragabeekin? Ikasi nahi izan ez dutenekin? Ezin izan dutenekin? Ahalegindu arren euskaradun oso izatera iritsi ez direnekin? Edo ez direnekin nobela bat euskaraz irakurtzeko gauza eta,erosotasunagatik edo enteratu ahal izateko, euskarazkoen itzulpenetara jotzen dutenekin? Horiek ere euskarak egiten al ditu euskaldun?Euskararen aldeko gogoa, \u201ckaixo\u201d, \u201czer moduz\u201d, \u201cagur\u201d esatea aski, nahiz eztabaida sakon bat ezin garatu euskara duinean?Euskaldun izatea gogo kontua al da orduan? Ideologia politiko-linguistikoa, pentsamendu mota bat behar al da euskaldun izateko?<\/p>\n<p>Hala bada, arrazoi guztia zuen Egibarrek esandakoarekinizutu zenak eta denoi komeni zaigu esaldia gaztelaniaz jartzea, esan nahi duenaren pisuaz ohartzeko.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Galde 37, uda 2022. Lourdes O\u00f1ederra.- Euskarak egiten omen gaitu euskaldun. Gaztelaniaz bortitzago gertatzen da. Euskaraz ohituta gaude esaldia kantatzen. Kanta berean esaten da \u201cbota dezagun demokrazia zerri askara\u201d. Horretara ez gara ohitu, ez da bestea bezainbat errepikatzen den leloa bederen. Gaitzerdi. Kantatzeaz gainera sinesgarria da euskara eta euskalduntasunarena: hitz biek, \u201ceuskara\u201d eta \u201ceuskaldun\u201d-ek [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15258,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-15254","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-miradas","revista-galde-n37"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15254","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15254"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15254\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15258"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15254"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15254"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.galde.eu\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15254"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}